Mdłości na zakrętach i narastające zmęczenie potrafią zepsuć nawet najlepiej zaplanowany wyjazd. Na szczęście kilka prostych nawyków – od wyboru miejsca po odpowiednie przerwy – znacznie ułatwia przetrwanie długiej drogi samochodem, pociągiem, autokarem czy samolotem.

Skąd bierze się choroba lokomocyjna

Objawy pojawiają się zwykle wtedy, gdy mózg dostaje sprzeczne sygnały: oczy widzą nieruchome wnętrze pojazdu, a błędnik wyczuwa ruch, przechyły i hamowania. Efektem są mdłości, zawroty głowy, zimne poty, ślinotok lub nagła senność. Wrażliwość jest bardzo indywidualna – jedni nie odczuwają nic, inni źle znoszą nawet krótki przejazd.

Warto wiedzieć, że objawy łatwiej zapobiegać niż zatrzymać, gdy już się rozwiną. Dlatego najlepiej działać z wyprzedzeniem, a nie dopiero wtedy, gdy zrobi się niedobrze.

Jak się przygotować przed wyjazdem

Dobre przygotowanie zmniejsza ryzyko dolegliwości i ogranicza zmęczenie już na starcie.

• Wyspij się. Niewyspany organizm gorzej znosi ruch i szybciej się męczy. Unikaj nocnego pakowania w ostatniej chwili.
• Zjedz lekki posiłek około godziny–dwóch przed wyjazdem. Pusty żołądek bywa problemem, ale ciężkie, tłuste dania również.
• Odpuść alkohol w przeddzień podróży – pogarsza samopoczucie i regenerację.
• Ubierz się warstwowo. Przegrzanie nasila mdłości, a możliwość zdjęcia swetra pomaga szybko się ochłodzić.
• Spakuj podręczny zestaw: woda, drobne suche przekąski, chusteczki, woreczki na wszelki wypadek, pastylki do ssania lub gumy do żucia.

Jeśli wiesz, że masz silną skłonność do choroby lokomocyjnej, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o odpowiednich rozwiązaniach. Dobór ewentualnych preparatów warto zawsze skonsultować ze specjalistą, zwłaszcza w przypadku dzieci, kobiet w ciąży i osób przyjmujących inne leki.

Co robić w trakcie jazdy

Największy wpływ na samopoczucie mają miejsce, w którym siedzisz, i to, na co patrzysz.

• Wybierz stabilne miejsce. W samochodzie najlepiej z przodu, w autokarze i pociągu – blisko środka pojazdu i przodem do kierunku jazdy, w samolocie – nad skrzydłem, gdzie odczuwa się mniej drgań.
• Patrz w dal. Skup wzrok na horyzoncie lub odległym punkcie, zamiast na telefonie, książce czy ekranie.
• Zapewnij świeże powietrze. Lekko uchylone okno albo nawiew skierowany na twarz często szybko poprawia samopoczucie.
• Ogranicz ruchy głową i oprzyj ją o zagłówek – mniej bodźców dla błędnika.
• Unikaj intensywnych zapachów: mocnych perfum, jedzenia o ostrej woni czy zapachowych zawieszek.
• Pij małymi łykami wodę i jedz niewielkie, proste przekąski, np. suchary lub krakersy.

Gdy poczujesz pierwsze objawy, nie czekaj. Powiedz o tym współpasażerom lub kierowcy, otwórz okno, spójrz w dal i spróbuj spokojnie oddychać. Jeśli to możliwe, zrób wcześniejszy postój.

Jak zwalczać zmęczenie w długiej trasie

Długa podróż męczy nawet pasażerów, a kierowców szczególnie. Zmęczenie za kierownicą jest realnym zagrożeniem, dlatego nie warto z nim negocjować.

• Rób regularne przerwy. Powszechnie zaleca się krótki postój co około dwie godziny jazdy. Wysiądź, rozprostuj nogi, przejdź się kilka minut.
• Zmieniaj kierowców, jeśli podróżujesz w kilka osób, i nie przekraczaj własnych możliwości.
• Zwracaj uwagę na sygnały ostrzegawcze: ziewanie, ciężkie powieki, gubienie wątku, zjeżdżanie na pobocze. To znak, że trzeba się zatrzymać.
• Krótka drzemka w bezpiecznym miejscu na parkingu bywa skuteczniejsza niż kolejna kawa.
• Nie polegaj wyłącznie na kofeinie. Może pomóc na chwilę, ale nie zastąpi snu.
• Jedz lekko. Obfite, tłuste obiady w trasie nasilają senność.

Pasażerowie również powinni się ruszać. W pociągu czy autobusie od czasu do czasu wstań i przejdź się, a siedząc, poruszaj stopami, prostuj nogi i rozluźniaj kark oraz ramiona. W samolocie szczególnie warto dbać o nawodnienie i zmieniać pozycję, o ile pozwalają na to warunki lotu.

Jak zaplanować trasę, by było łatwiej

Rozsądny plan to połowa sukcesu. Jeśli to możliwe, rozłóż bardzo długą podróż na etapy i zaplanuj nocleg w połowie drogi zamiast jechać „na jednym wdechu”. Wybieraj godziny, w których czujesz się najbardziej wypoczęty, i unikaj jazdy w porze, gdy zwykle śpisz.

Z dziećmi zaplanuj częstsze postoje, miej pod ręką zabawy niewymagające patrzenia w dół, takie jak audiobooki, śpiewanie czy gry słowne. Pamiętaj, że zasady dotyczące czasu pracy kierowców zawodowych oraz ewentualnych ograniczeń w pojazdach i środkach transportu mogą się różnić, dlatego aktualne przepisy i wymagania przewoźnika warto sprawdzić przed wyjazdem.

Na koniec: jeśli objawy są bardzo silne, nie ustępują po zakończeniu podróży lub budzą Twój niepokój, skonsultuj się z lekarzem. Dla większości osób jednak dobre przygotowanie, świeże powietrze, odpowiednie miejsce i regularne przerwy wystarczą, by dojechać na miejsce w dobrej formie.