Na tym samym pikniku jedna osoba wraca do domu z kilkunastoma bąblami, a druga ledwie zauważa, że komary latały w pobliżu. To nie jest zwykły pech. Komary wybierają ofiary na podstawie sygnałów, które wyczuwają z daleka, a część z nich zależy od Twojego organizmu. Sprawdzamy, co to za sygnały i na co naprawdę masz wpływ.

Jak komary znajdują człowieka

Krew ssą wyłącznie samice, bo potrzebują jej do rozwoju jaj. Samce żywią się nektarem i sokami roślin. Poszukiwanie żywiciela przebiega etapami i na każdym z nich komar korzysta z innych zmysłów.

• Z daleka: komary wyczuwają dwutlenek węgla, który wydychamy. To dla nich sygnał, że w pobliżu jest zwierzę lub człowiek.
• Ze średniej odległości: pomaga im wzrok. Zwracają uwagę na ciemne, wyraźne kształty na tle otoczenia.
• Z bliska: liczą się zapach skóry, ciepło ciała i wilgoć. Dopiero wtedy komar decyduje, czy usiąść i ukłuć.

Co sprawia, że jesteś bardziej atrakcyjny

Żadna z tych cech nie działa sama. O tym, czy komary Cię lubią, decyduje zwykle suma kilku czynników.

Oddech i tempo przemiany materii

Im więcej dwutlenku węgla wydychasz, tym łatwiej Cię zauważyć. Dlatego komary chętniej atakują osoby większe oraz tych, którzy właśnie intensywnie się ruszali, na przykład po bieganiu czy pracy w ogrodzie. Część badań wskazuje też na większą atrakcyjność kobiet w ciąży, co wiąże się z wyższą temperaturą ciała i głębszym oddechem.

Zapach skóry

Na skórze żyją miliony bakterii, które rozkładają pot i inne wydzieliny. Powstają przy tym lotne związki, czyli Twój indywidualny „zapach”. Jego skład różni się między ludźmi, a według badań część tych różnic ma podłoże genetyczne. Dlatego rodzeństwo czy bliscy krewni nie zawsze są gryzieni tak samo, ale często widać pewne podobieństwa.

Pot, ciepło i ubranie

Spocona skóra pachnie dla komara intensywniej. Wyższa temperatura ciała dodatkowo ułatwia namierzenie celu. Ciemne ubrania wyraźniej odcinają się od tła i są łatwiejsze do zauważenia z odległości niż jasne.

Alkohol i inne czynniki

Niektóre badania sugerują, że po wypiciu alkoholu ludzie bywają częściej atakowani, ale wyniki nie są jednoznaczne. Podobnie jest z grupą krwi. Pojawiają się doniesienia o preferencjach komarów, ale dowody są niespójne, więc nie warto traktować ich jako reguły.

Dlaczego jednych gryzie, a innych „nie rusza”

Warto pamiętać o jednej rzeczy: to, że nie widzisz po sobie śladów, nie zawsze znaczy, że komary Cię omijają. Reakcja skóry na ukłucie jest bardzo różna. U części osób powstaje duży, swędzący bąbel, a u innych prawie nic nie widać, mimo że komar faktycznie ukłuł. Dlatego wrażenie, że „mnie gryzą częściej”, bywa po części efektem tego, jak silnie reaguje organizm.

Na nasze odczucia wpływa też sytuacja. Osoba stojąca bliżej wody, w cieniu czy z dala od wiatru jest po prostu bardziej narażona niż ktoś, kto siedzi na odsłoniętym, przewiewnym miejscu.

Co możesz zrobić, żeby być mniej atrakcyjnym

Na geny ani na oddech nie masz wpływu, ale kilka prostych nawyków realnie zmniejsza liczbę ukłuć.

• Ubieraj się w jasne, luźne rzeczy z długim rękawem i nogawkami, zwłaszcza o zmierzchu. Komar ma problem z ukłuciem przez luźną tkaninę.
• Unikaj stojącej wody przy domu. Podstawki pod doniczkami, beczki, wiadra czy zatkane rynny to miejsca, w których komary się rozmnażają. Regularnie wylewaj z nich wodę.
• Postaw na ruch powietrza. Komary są słabymi lotnikami, więc wentylator na tarasie lub balkonie potrafi je skutecznie odstraszyć.
• Zadbaj o siatki w oknach i drzwiach. To najprostszy sposób na spokojny sen bez nocnych wizyt.
• Rozważ środek odstraszający przeznaczony do stosowania na skórę. Zawsze czytaj etykietę i trzymaj się zaleceń producenta dotyczących wieku użytkownika, częstotliwości stosowania i bezpieczeństwa, zwłaszcza u dzieci i kobiet w ciąży.
• Planuj aktywność na świeżym powietrzu z uwzględnieniem pory dnia. Wiele gatunków komarów jest najbardziej aktywnych o świcie i o zmierzchu.

Domowe sposoby: co działa, a co to mit

W internecie krąży wiele „cudownych” metod, takich jak czosnek, witaminy z grupy B czy ultradźwiękowe odstraszacze. Wiarygodne badania zwykle nie potwierdzają, że takie rozwiązania wyraźnie chronią przed komarami. Znacznie pewniejsze są metody mechaniczne: siatki, odpowiednia odzież i likwidacja miejsc lęgowych. Świece czy spirale zapachowe mogą pomóc w zamkniętej przestrzeni lub w bezwietrzny wieczór, ale ich skuteczność na otwartej przestrzeni jest ograniczona.

Podsumowanie

Komary nie wybierają ofiar przypadkowo. Reagują na dwutlenek węgla, zapach skóry, ciepło i widoczność, a każdy z nas wysyła nieco inny zestaw takich sygnałów. Nie zmienisz swojej biologii, ale możesz ograniczyć kontakt z komarami: zadbać o odpowiedni ubiór, pozbyć się wody stojącej wokół domu i zamontować siatki. Jeśli wybierasz środki odstraszające, sprawdź aktualne zalecenia i oznaczenia na opakowaniu, bo mogą się różnić w zależności od preparatu.